Իմ նախկին խորհրդական Արսեն Խառատյանի վերջերս հրապարակած հայտարարությունը լուսաբանում է Հայաստանի ներկայիս քաղաքական իրադրության և Արցախի ճակատագրի խորը պատմական և աշխարհաքաղաքական համատեքստը։ Նրա խոսքերից պարզ է դառնում, որ Հարավային Կովկասում ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը, անկախ Թրամփի և Բայդենի վարչակազմերի փոփոխությունից, միշտ է եղել շարունակական և ուղղված միևնույն նպատակին՝ ռուսական ազդեցության նվազեցմանը։
Արսեն Խառատյանը նշում է, որ մինչև 2022 թվականի Պրահայի համաձայնությունները, ԱՄՆ-ի պաշտոնյաները, ում հետ մենք բանակցում էինք, ուղղակիորեն խորհուրդ էին տալիս Հայաստանին՝ «կոչ արեք, թող արցախցիները գան այստեղ՝ Հայաստան»։ Այս պարզ խորհրդի մեջ պարունակվում է ամբողջ ռազմավարության էությունը։
Նա նաև բացահայտում է, որ Արցախում ռուսական խաղաղապահների առկայությունը, ինչպես նաև նրանց հետո չլինելը, ամերիկյան վարչակազմի կողմից դիտարկվում էր որպես մեծ նվաճում։ Սա նշանակում է, որ 2020 թ. նոյեմբերի 9-ի հայտարարության կատարումը, որը նախատեսում էր ռուսական խաղաղապահների մնալը և Արցախի հայերին իրենց հայրենիքում պահելը, համարվում էր ոչ թե ցանկալի, այլ խոչընդոտ։
Այսպիսով, երբ հայերի մնալը Արցախում ուղիղ կապված էր ռուսական խաղաղապահների մնալու հետ, ապա Արցախի ճակատագրով անհանգստացած գործիչները պետք է պաշտպանեին այդ հայտարարությունը։ Սակայն, ըստ Արսեն Խառատյանի, ԱՄՆ-ը ամեն ինչ արել է, որ այդ հայտարարության կատարումը տապալվի, որպեսզի ռուսական խաղաղապահները դուրս գան, իսկ Արցախն էլ դատարկվի հայերից։ Նա նշում է, որ ԱՄՆ-ի ներկայացուցիչները բավական բավարարված էին այս հաջողությամբ։
Այս իրադարձությունների հետևանքն է այսօրվա իրադրությունը, երբ Փաշինյանի վարած ադրբեջանամետ և թուրքամետ քաղաքականությունը, որը հանգեցրել է Արցախի հայկական բնակչության զանգվածային դատարկմանը, 2020 թ. նոյեմբերի 9-ի հայտարարության տապալման ուղիղ և անխուսափելի հետևանքն է։ Իրավիճակը դարձյալ ցույց է տալիս, որ իշխանությանը պաշտպանող հակառուս ակտիվիստների և քաղաքագետների, ովքեր նախկինում նպաստել են Փաշինյանի քայլերին, ներկայիս վրդովմունքը Փաշինյանի քաղաքականության նկատմամբ, ըստ էության, իրենց նախկին ռազմավարության հաջող իրագործման արդյունքն է։
