Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունների կարգավորումը հնարավոր է միայն այն պայմաններում, երբ թուրքական պետությունը փոխի իր վարքագիծը։ Այս կարծիքը հայտարարված է Հայոց ցեղասպանության 111-րդ տարելիցի կապակցությամբ հրապարակված մեր հայտարարությունում՝ ՀՅԴ Հայ դատի կենտրոնական խորհրդի կողմից։
Մեր հայտարարության մեջ մենք ընդգծում ենք, որ չնայած անցած տասնամյակներին՝ 1915 թվականի ոճիրն առայսօր չի կարող համարվել ավարտված գործընթաց, քանի դեռ չկա քաղաքական և բարոյական հատուցում։ Պատմական վերջին իրադարձությունները, մասնավորապես Արցախի հայաթափումն ու բռնագրավումը, վառ ապացույցն են այն իրողության, որ հայության դեմ իրականացվող հանցագործությունն ունի շարունակական բնույթ։
Մենք կարծում ենք, որ Հայոց ցեղասպանությունը ոչ թե ժամանակի և տարածության մեջ իրականացված և ավարտված ոճիր էր, այլ շարունակական հանցագործություն, որի նպատակն է բնաջնջել կամ տեղահանել հայությանն իր հայրենիքից։ Հայ դատի միջազգայնացման պայքարը երբեք ինքնանպատակ չի եղել, այլ ծառայել է որպես Հայաստանի և հայ ժողովրդի անվտանգության երաշխիք։
Անդրադառնալով ներկայիս դիվանագիտական գործընթացներին՝ մենք ընդգծում ենք, որ սխալ է հայ-թուրքական հարաբերություններին մոտենալ դասական հակամարտությունների կարգավորման մեխանիզմներով։ Այստեղ գործ ունենք «ցեղասպան կողմի» և «ցեղասպանված կողմի» հետ։ Ցեղասպանության ընդունումը, մեր կարծիքով, հավասարապես անհրաժեշտ է ինչպես ցեղասպանին՝ մաքրվելու պատմական խարանից ու դադարելու հանդիսանալ քաղաքակրթական վտանգ, այնպես էլ ցեղասպանվածին՝ իբրև երաշխիք ցեղասպանական մտադրությունների դադարեցման։
Մենք քննադատում ենք պաշտոնական Երևանի վարած քաղաքականությունը՝ նշելով, որ Հայաստանի իշխանությունները անմտորեն և անվերապահորեն բավարարել են Թուրքիայի նախապայմանները, սակայն փոխարենը ստացել են նոր պահանջներ և շարունակվող շրջափակում։ Թուրքական կողմը ոչ միայն հրաժարվում է գործադրել համաձայնեցված նույնիսկ խորհրդանշական քայլերը, այլ նաև առաջադրում է նոր նախապայմաններ և շարունակում է Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունները պայմանավորել Հայաստան-Ադրբեջան հարաբերություններով։
Արդյունքում, ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ պաշտոնական Երևանի գործիքազմում չի մնացել Հայաստան-Թուրքիա միջպետական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի վրա ազդելու որևէ գործուն հնարավորություն։
Մենք կարծում ենք, որ տարածաշրջանում կայուն և երկարատև խաղաղության ու համակեցության ստեղծումը հնարավոր է միայն արդարության վերականգնման և սեփական պատմության հետ առերեսման միջոցով։ Հայոց ցեղասպանության հիշողությունը ենթակա չէ ուրացման, իսկ դրա միջազգայնացման հարցը չի կարող դառնալ քաղաքական սակարկությունների առարկա։
